Jawatankuasa Hak Sivil, Jawatankuasa Utama, Kenyataan & Pengumuman

Menunaikan Janji Reformasi dan Melindungi Hak Tanah Orang Asli

Posted on by kcwong

20 Februari 2026 – Kami, pertubuhan masyarakat sivil dan individu yang menandatangani kenyataan ini, amat prihatin terhadap laporan bahawa dalam tempoh hanya satu bulan, beberapa komuniti Orang Asli di seluruh Semenanjung Malaysia telah berdepan dengan pengusiran, gangguan, penahanan oleh pihak polis, pembangunan secara tiba-tiba tanpa notis, serta pembongkaran sekatan anti-pembalakan oleh pihak berkuasa.

  • Pada Januari 2026, dilaporkan bahawa seramai 51 penduduk daripada 14 keluarga, yang membentuk sebuah penempatan Orang Asli di Hutan Simpan Bukit Bauk di Dungun, Terengganu, berdepan pengusiran oleh Kerajaan Negeri bagi memberi laluan kepada pembinaan sebuah institusi pendidikan agama. Walaupun laporan mendakwa bahawa komuniti tersebut hanya menetap di kawasan berkenaan sejak tahun 2016, semakan mendapati bahawa tanah tersebut merupakan sebahagian daripada tanah adat tradisi Orang Asli yang sebelum ini telah ditempatkan semula di Sungai Pergam. Komuniti berkenaan telah memilih untuk kembali ke tanah nenek moyang mereka. Pada peringkat awal, mereka kerap berulang-alik, terutamanya pada musim buah-buahan. Lama-kelamaan, beberapa orang warga emas memilih untuk menetap secara tetap. Mereka kemudiannya disertai oleh ahli komuniti lain yang kembali ke tanah adat mereka selepas tahun 2016 apabila kehidupan di kawasan penempatan semula menjadi semakin sukar.

 

  • Pada 9 Februari 2026, seramai 21 penduduk Orang Asli dari Kampung Jemeri di Rompin, Pahang telah ditahan oleh pihak polis susulan aduan sebuah syarikat yang mendakwa mempunyai hak untuk membangunkan tanah yang dilaporkan dimiliki oleh Sultan Pahang. Sultan Pahang hanya memperoleh hak milik terhadap ladang kelapa sawit seluas 781.281 hektar yang diusahakan oleh pekebun kecil Orang Asli kurang daripada sebulan sebelumnya, pada 26 Januari 2026. Kawasan tersebut merupakan tanah adat pekebun kecil Jakun yang telah mengusahakan tanah itu sejak 13 tahun lalu. Pihak berkuasa mendakwa penduduk telah menceroboh, merosakkan penghadang, dan menuai buah kelapa sawit, manakala wakil komuniti menegaskan bahawa Orang Asli hanya mempertahankan tanah nenek moyang mereka tanpa sebarang persetujuan bebas, awal dan dimaklumkan diberikan terhadap sebarang pembangunan.

 

  • Pada 11 Februari 2026, satu sidang media telah diadakan di Pusat Kraftangan Orang Asli Pulau Carey bagi menyoroti pengumuman terkini mengenai peluasan Westport yang telah diluluskan tanpa persetujuan bebas, awal dan dimaklumkan daripada komuniti terlibat. Lanuza a/l Layun, ketua Kampung Sungai Kurau, menyatakan bahawa aktiviti penambakan tanah kini dapat dilihat dari pesisir kampungnya dan mereka telah dinafikan akses ke beberapa kawasan dalam wilayah adat mereka. Kajian awal oleh RimbaWatch telah mengenal pasti cadangan pembinaan terminal penyimpanan minyak berhampiran wilayah Kampung Sungai Kurau, yang menimbulkan risiko serius terhadap pencemaran, kemusnahan habitat, dan degradasi pantai, sekali gus mengancam alam sekitar serta mata pencarian Orang Asli.

 

  • Pada 12 Februari 2026, sekatan anti-pembalakan yang didirikan oleh Orang Asli di Simpang Cerkep dan Bereglag di Pos Simpor, Gua Musang (Kelantan) telah dirobohkan. Sekatan tersebut diwujudkan bagi melindungi hutan dan wilayah adat mereka. Gambar dan video yang dikongsi oleh komuniti menunjukkan pihak polis dan anggota beruniform menggunakan gergaji rantai untuk memusnahkan penghadang tersebut. Jabatan Perhutanan kemudiannya memaklumkan bahawa aktiviti pembalakan oleh syarikat akan diteruskan. Sekatan ini dibuat susulan memorandum yang dikemukakan oleh komuniti Pos Simpor pada Ogos 2025 bagi membantah projek pembangunan pusat peranginan dan pertanian seluas 2,000 hektar di Gunung Chamah, yang didakwa menceroboh tanah adat serta mengancam hutan, hidupan liar dan cara hidup mereka. Terletak dalam kawasan Central Forest Spine, Gunung Chamah merupakan kawasan sensitif alam sekitar yang kaya dengan biodiversiti, termasuk spesies Rafflesia su-meiae yang jarang ditemui.

Kesemua insiden ini berlaku dalam tempoh hanya satu bulan. Jelas bahawa peristiwa-peristiwa ini bukan bersifat terpencil, sebaliknya mencerminkan peminggiran dan eksploitasi sistemik terhadap Orang Asli oleh institusi kerajaan, kepentingan swasta, dan dasar pembangunan yang mengutamakan keuntungan berbanding tanah adat masyarakat pribumi, di mana sebahagian besar sumber semula jadi negara kini tertumpu.

“Kami bangkit bukan kerana hasutan, tetapi kerana tanah kami telah diceroboh, hak kami dinafikan, dan maruah kami diinjak-injak,” kata Keria bin Peletak, ketua Kampung Jemeri, dalam satu kenyataan media yang dikeluarkan oleh komuniti tersebut.

“Jika projek ini diteruskan, kami bimbang daun nipah yang menjadi sumber utama kraftangan dan identiti budaya kami akan pupus,” kata Maznah Unyan, pemimpin Tompoq Topoh, inisiatif wanita Mah Meri yang terkenal di pulau tersebut dan telah mempromosikan hasil kraftangan serta persembahan budaya di peringkat nasional dan antarabangsa.

“Ramai yang menganggap isu-isu ini hanya menjejaskan Orang Asli, sedangkan hakikatnya isu alam sekitar memberi kesan kepada semua pihak dan perlu ditangani secara bersama. Kami berusaha melindungi hutan yang masih tinggal, tetapi tanpa sokongan masyarakat arus perdana, usaha ini menjadi amat sukar. Lebih menyedihkan apabila usaha ini diperkecilkan oleh mereka yang dianggap ‘berpendidikan’,” kata Dendi, pemimpin komuniti Pos Simpor.

Komitmen atau Janji Kosong?
Perdana Menteri, Dato’ Seri Anwar Ibrahim, telah menyatakan bahawa keadilan hanya dapat ditegakkan apabila orang Melayu, Cina, India dan Orang Asli dilihat sebagai satu pasukan, dalam ucapannya di penutupan Konvensyen PKR Selangor baru-baru ini (The Sun, 2026).

Seiring dengan kenyataan tersebut, kami ingin mengingatkan bahawa Perdana Menteri juga telah menegaskan hak Orang Asli untuk memelihara tanah adat dan menjaga kebajikan mereka dalam Manifesto Pakatan Harapan 2023, yang pada ketika itu digambarkan sebagai “janji kepada rakyat”.

Majlis Peguam Malaysia berpendapat bahawa kuasa Persekutuan sedia ada adalah mencukupi untuk menangani isu tanah Orang Asli (Malaysian Bar, 2024). Walaupun advokasi telah dilakukan selama bertahun-tahun, termasuk melalui Siasatan Nasional mengenai Hak Tanah Orang Asal pada tahun 2013 dan pelbagai keputusan mahkamah penting, cadangan substantif telah berulang kali dikemukakan kepada pemimpin politik. Namun, kami tetap bimbang bahawa seruan ini terus diabaikan.

Syor-syor dan Tuntutan
Sehubungan dengan keperluan melindungi hak Orang Asli melalui rangka perundangan yang lebih kukuh dan adil, kami mengulangi tuntutan bersama yang terkandung dalam memorandum cadangan pindaan Akta Orang Asli 1954 yang dibangunkan oleh gabungan akar umbi yang terdiri daripada 15 organisasi dan individu Orang Asli pada Januari 2026:

  • Pengiktirafan undang-undang secara jelas terhadap tanah dan wilayah adat Orang Asli;
  • Pelaksanaan FPIC sebagai persetujuan sebenar, bukan sekadar perundingan simbolik;
  • Penghormatan sepenuhnya terhadap hak penentuan kendiri Orang Asli;
  • Proses pindaan Akta Orang Asli 1954 dihentikan sehingga pengiktirafan mengikat terhadap tanah adat dimasukkan;
  • Pendedahan penuh draf rang undang-undang dan laporan perunding kepada komuniti Orang Asli.

Sebagai solidariti terhadap perjuangan berterusan Orang Asli mempertahankan tanah adat mereka, kami menggesa Perdana Menteri untuk menunaikan komitmen dan janji beliau bagi melaksanakan reformasi institusi dan perundangan yang bermakna:

  • Kerajaan Malaysia hendaklah mematuhi kewajipannya di bawah Deklarasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Orang Asal 2007 (UNDRIP), khususnya Artikel 19 yang mewajibkan perundingan dan kerjasama secara ikhlas serta mendapatkan persetujuan bebas, awal dan dimaklumkan;
  • Sebagai Pengerusi Majlis Tanah Negara, Perdana Menteri mempunyai tanggungjawab khusus untuk mengambil tindakan segera bagi melindungi hak tanah Orang Asli;
  • Mengarahkan pendedahan PENUH rang undang-undang draf dan laporan perunding mengenai Pindaan Akta Orang Asli kepada komuniti Orang Asli;
  • Mengguna pakai dan melaksanakan syor yang terkandung dalam Siasatan Nasional mengenai Hak Tanah Orang Asal oleh SUHAKAM;
  • Memastikan rundingan dengan komuniti Orang Asli adalah bermakna, inklusif dan benar-benar mewakili semua pihak, termasuk wanita, lelaki, belia, warga emas, penduduk kampung berdaftar dan kampung serpihan, serta organisasi masyarakat sivil yang diiktiraf seperti JOAS, JKOASM, COAC dan Majlis Peguam Malaysia;
  • Melibatkan pakar bebas dalam bidang perundangan, antropologi dan komuniti bagi memastikan keputusan menghormati hak Orang Asli dan prinsip FPIC. (contohnya: Tony Williams Hunt, Dr. Yogeswaran, Dr. Rusaslina Idrus, Dr. Kamal Solhaimi Fadzil, Dr. Juli Edo, Dr. Suria Angit, and Dr.Izandis.)

 

Disokong oleh Organisasi:

  1. RimbaWatch
  2. Aliran
  3. Alliance Of River Three
  4. Center for Orang Asli Concerns (COAC)
  5. Demokrat Malaya
  6. Gabungan Darurat Iklim Malaysia Berhad
  7. GEGAR (Gerakan Gabungan Anti-Imperialis)
  8. Greenpeace Malaysia
  9. HAYAT
  10. Jaringan Orang Asal SeMalaysia (JOAS)
  11. Kuala Lumpur and Selangor Chinese Assembly Hall Civil Rights Committee (KLSCAH-CRC)
  12. MADPET (Malaysians Against Death Penalty and Torture)
  13. Persatuan Promosi Hak Asasi Manusia (PROHAM)
  14. Pertubuhan Suara Anak Sabah
  15. Pertubuhan Wanita Orang Asal Malaysia (PWOAM)
  16. Ruang Lawan Malaysia
  17. Saya Anak Bangsa Malaysia [SABM]
  18. SEEDS MALAYSIA
  19. SPARC UTEM
  20. Student Progressive Front UUM
  21. Suara Rakyat Malaysia (SUARAM)
  22. Teoh Beng Hock Association for Democratic Advancement
  23. TONIBUNG
  24. Yayasan Kajian dan Pembangunan Masyarakat

Disokong oleh Individu:

  1. Alex Abraham
  2. Farida J. Ibrahim
  3. Jayanath Appudurai
  4. Johnek Henry
  5. Lye Tuck Po
  6. Muhammad Ariff Mohamad Nizam
  7. Nirmala Devi Rasiah
  8. Subhashini Jayanath
  9. TAN WEE HONG (Jacky）
  10. Tan Zhi Ying
  11. Teckwyn Lim
  12. Thulaja Thessa K Vasudhevan
  13. Yap Shon Lee
  14. Koong Hui Yein

 

***
Bibliografi

Apa Kata Wanita OA, 2026. Kenyataan dan Pendirian Tok Batin Orang Asli Kampung Jemeri. [online] Available at: https://drive.google.com/file/d/1DbDThKl-g5Aogw2HZ5Y1pCvU2A42lHJM/view [Accessed 10 Feb 2026]

Center for Orang Asli Concerns (COAC), 2026. Memorandum: Cadangan Pindaan Akta Orang Asli 1954 (Akta 134) Dari Masyarakat & NGO2 Orang Asli. [online]. Available at: https://drive.google.com/file/d/1qjY-TnR535JcxQURkuNIE7ojpK-F4fgr/view [Accessedd 11 Feb 2026]

“Malays, Chinese, Indians, Orang Asli – all as one team. Only then can justice be upheld.” The Sun, 2026. Do not stoke racial, religious sentiments: PM, [online] Available at:
https://thesun.my/news/malaysia-news/do-not-stoke-racial-religious-sentiments-pm/ [Accessed 11 Feb 2026]

Malaysiakini, 2026. Orang Asli groups reject proposed law changes, say talks ‘failed standards’. [online] Available at: https://www.malaysiakini.com/news/766434 [Accessed: 9 Feb 2026]

Malaysian Bar, 2024. Ensuring Informed Consent: Protecting Orang Asli Rights in Constitutional Amendments. [online] Available at: https://www.malaysianbar.org.my/article/news/press-statements/press-statements/press-release-ensuring-informed-consent-protecting-orang-asli-rights-in-constitutional-amendments [Accessed: 12 Feb 2026]

Pakatan Harapan, 2023. Manifesto Pakatan Rakyat. [online] Available at:
http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Articles/000006/PRU2013/Manifesto%20Rakyat_Pakatan%20Harapan%20Rakyat.pdf [Accessed: 11 Feb 2026]

SUHAKAM, 2013. Report of the National Inquiry into the Land Rights of Indigenous Peoples. [online] Available at:
https://suhakam.org.my/wp-content/uploads/2023/11/NI.pdf [Accessed 13 Feb 2026]

Tinggalkan Balasan